KBA Nijmegen
KBA
KBA

Mbo voortvarend aan de slag met invoering van doelmatige leerwegen en voorbereiding herziening kwalificatiestructuur


De meerderheid van de mbo-instellingen heeft de implementatie van de beleidswijzigingen goed voorbereid en ondervindt weinig problemen in de uitvoering. Bij het bestuur en management is het draagvlak hiervoor echter groter dan bij docenten en studenten. “Dit zijn slechts twee van de vele veranderingen in het onderwijs”, zegt Maarten Wolbers van KBA Nijmegen. “We zien een zekere verandermoeheid ontstaan.”

De beleidswijziging doelmatige leerwegen is in het schooljaar 2014/2015 ingevoerd met als voornaamste doel de doorstroom binnen het mbo te versnellen. Door onder andere studenten aan de start op het goede niveau te plaatsen en de opleidingen aantrekkelijker te maken. Maatregelen die daarbij horen, zijn het verkorten en intensiveren van opleidingen, het verdwijnen van de drempelloze instroom op niveau 2, de invoering van de entreeopleiding en de aanpassing van de bekostiging.

Doelmatige leerwegen
In het onderzoek van Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt (KBA) Nijmegen en ResearchNed is gekeken hoe de invoering van de wet doelmatige leerwegen is verlopen. Voor uitspraken over de effecten ervan is het nog te vroeg. “Het verschilt per maatregel hoe het is gegaan”, zegt Wolbers. “Met de verkorting van de opleidingen waren de meeste instellingen al begonnen. Net als met de drempelloze instroom door bij de intakeprocedures al diploma-eisen te stellen. De entreeopleiding invoeren kostte wel wat meer moeite, omdat alle opleidingen dat tegelijk moesten doen.”
Het merendeel van de opleidingen ondervond geen problemen met het nieuwe bekostigingssysteem. Een minderheid moest financiële maatregelen nemen. Wel lijkt er meer aandacht voor het plaatsen van studenten op het juiste niveau en in de juiste leerweg.

Herziening kwalificatiestructuur
De herziening kwalificatiestructuur is afgelopen schooljaar 2016/2017 ingevoerd, vooral om de aansluiting op de arbeidsmarkt en het hbo te verbeteren. Daartoe is onder andere het aantal opleidingen en kwalificatiedossiers verminderd. “Er was een wildgroei aan opleidingen die niet meer werden herkend en erkend door de arbeidsmarkt. Er kwamen beroepsgroepen van de opleidingen waar de regionale arbeidsmarkt geen behoefte aan had.”
Daarnaast zijn de opleidingen anders ingedeeld, vergelijkbaar met het voortgezet onderwijs. Er is een algemeen geldend basisdeel, daarboven is een profieldeel voor de beroepsgerichte taken en daarboven een keuzedeel waarin jongeren zich kunnen specialiseren.
In het onderzoek is voor schooljaar 2015/2016 gekeken hoe de instellingen zich voorbereidden op de invoering. Met de vernieuwde kwalificatiedossiers waren de instellingen voor een deel al bezig. En de invoering van het basisdeel en profieldeel zorgde niet voor onoverkomelijke problemen.

Keuzedeel
Maar het keuzedeel wordt als complexer ervaren. Dat vereist veel organisatie en afstemming. Wolbers: “Het keuzedeel is toegankelijk voor alle studenten van de verschillende opleidingen, dus dat is roostertechnisch bijvoorbeeld al erg lastig. Gezien de complexiteit is de feitelijke keuzevrijheid nu nog gering, er worden vooral generieke keuzedelen aangeboden. Maar de instellingen zullen die vrijheid in de komende jaren vergroten.”

Verandermoeheid
“Bij vernieuwingen in het onderwijs zie je vaak dat het draagvlak bij bestuur en management groter is dan bij degenen die het moeten uitvoeren. Dat geldt dus ook voor deze twee beleidswijzigingen in het mbo. Vooral bij docenten treedt er een verandermoeheid op”, aldus Wolbers.
Ook laat het onderzoek zien dat juist het niet tegelijkertijd invoeren van beide beleidswijzigingen gepaard gaat met (de ervaring van) een lang en inefficiënt verandertraject. Desondanks lijken instellingen erin te slagen de maatregelen succesvol te implementeren.

Bekijk de website van NRO voor meer informatie.

Contactpersoon
Maarten Wolbers
(024) 204 25 10

Evaluatie wet ‘Doelmatige Leerwegen’ mbo, meting 2017.
Evaluatie herziening kwalificatiestructuur mbo, meting 2017.