De rol van de leerplichtambtenaar is de afgelopen jaren zichtbaar veranderd. Waar de functie traditioneel sterk gericht is op toezicht en handhaving van de Leerplichtwet, is in de praktijk een ontwikkeling zichtbaar naar een bredere rol gericht op vroegsignalering, preventie, ondersteuning en samenwerking met onderwijs- en zorgpartners.
In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft KBA Nijmegen een verkenning uitgevoerd naar deze veranderende rol. Centraal staat de vraag hoe leerplichtambtenaren in de praktijk omgaan met de verschuiving van handhaving naar preventie en ondersteuning, wat dit betekent voor de verdere ontwikkeling van hun rol en welke consequenties dit heeft voor beleid, wetgeving, uitvoering en organisatie.
De verkenning laat zien dat een verschuiving naar preventiever werken in de praktijk al grotendeels heeft plaatsgevonden. Tegelijkertijd bestaan er aanzienlijke verschillen tussen gemeenten en regio’s en is er geen eenduidige definitie van wat een preventieve rol van de leerplichtambtenaar precies inhoudt of zou moeten inhouden.
Het onderzoek beschrijft verschillende scenario’s voor de doorontwikkeling van een preventieve rol van leerplicht onder de grens van 16 uur in 4 weken. Naast een scenario waarin de bestaande situatie wordt voortgezet, worden twee scenario’s onderscheiden waarin de preventieve rol wettelijk wordt geborgd. In het eerste scenario krijgt de leerplichtambtenaar een preventieve rol op schoolniveau, gericht op advisering, kwaliteitsverbetering en ondersteuning van scholen. In het tweede scenario wordt daarnaast ook een preventieve rol op individueel casusniveau wettelijk verankerd, waarbij leerplichtambtenaren vroegtijdig betrokken worden bij zorgelijke verzuimsituaties onder de wettelijke meldingsgrens.
Het rapport brengt daarnaast de randvoorwaarden voor een succesvolle doorontwikkeling in beeld. Daarbij gaat het onder meer om wettelijke verankering, landelijke en regionale kaders, samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en zorgpartners, deskundigheid en voldoende organisatorische en financiële randvoorwaarden.
Auteurs: drs. Mariska Roelofs, Rita Kennis MSc, Graciël Kersten MSc, drs. Hedwig Vermeulen, drs. Annet Jager, Kelly Beurskens MSc, Daphne Janssen MSc, Britt Visser MSc