Evaluatie en monitoring Wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo Tussenrapportage 2025

Vanaf 1 augustus 2017 is de wet ‘vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht tot het mbo’ (VATmbo) in werking getreden. De wet introduceerde een set maatregelen, waaronder de aanmelddatum van 1 april, voorschriften voor procedures en informatievoorziening, het toelatingsrecht voor aankomende studenten, voorwaarden waaronder dat toelatingsrecht geldt en het verplichte (bindend) studieadvies in het eerste jaar van de opleiding. Gelijk met de invoering van de wet is een onderzoek gestart om de implementatie en gevolgen van de wet te monitoren en om de wet als geheel en op onderdelen te evalueren. In 2023 is het onderzoek verlengd tot en met 2027.

In tussenrapportage 2025, over de vijfde meting, staan twee kernthema’s centraal:

• Het proces van aanmelding tot inschrijving (beleid en praktijk onderwijsinstellingen en opleidingsteams, ervaringen studenten);
• Het (bindend) studieadvies (beleid en praktijk onderwijsinstellingen en opleidingsteams, ervaringen studenten).

Op basis van de vijfde meting hebben we enkele aandachtspunten geformuleerd.

• Vroegtijdige begeleiding en keuze-ondersteuning: De dalende trend in vroegtijdige aanmeldingen (uiterlijk 1 april) en toenemende keuzetwijfel bij studenten die zich voor meerdere opleidingen aanmeldden, wijzen op een noodzaak tot betere en eerdere begeleiding, door vo én mbo gezamenlijk. Zonder tijdige begeleiding stijgt het risico op late of niet passende keuzes (met de mogelijke gevolgen van dien).
• Verbetering informatievoorziening: Studenten zijn onvoldoende op de hoogte van kernaspecten zoals toelatingsrecht, het bestaan van het studiekeuzeadvies, aanvullende eisen, numerus fixus of (bindend) studieadvies. Consistente en toegankelijke informatievoorziening – georganiseerd in samenwerking/afstemming met het vo – is cruciaal om studenten beter te positioneren voor een kansrijke start.
• Balans tussen toegankelijkheid en passendheid: De wet heeft de toegankelijkheid vergroot, maar leidt in de praktijk soms tot een – door beleidsmedewerkers en opleidingsmanagers ervaren – ‘mismatch’ tussen student en opleiding. Met name bij entreeopleidingen zorgt dit voor een verhoogde begeleidingsdruk en minder kansrijke start. Regionale samenwerking (met vo, gemeenten, zorgpartners) en maatwerktrajecten zijn een mogelijke oplossing om jongeren een kansrijke start te bieden.
• (Bindend) studieadvies: Er is behoefte aan meer duidelijkheid, expertise en consistentie in de toepassing van persoonlijke omstandigheden bij het studieadvies. Het verbetertraject tussen waarschuwing en (bindend) studieadvies is vaak kort en vergt veel capaciteit. De toenemende flexibilisering van het mbo maakt uitvoering van het (bindend) studieadvies complexer en vergroot de administratieve druk. Nazorg blijft een punt van zorg: niet alle studenten die moesten stoppen met de opleiding zeggen de verplichte nazorg te hebben ontvangen; mbo-instellingen verliezen soms het contact met studenten na een bindend studieadvies.

 

Meer weten? Download het rapport hieronder

Auteurs: drs. Bianca Leest, drs. Mariska Roelofs, Britt Visser MSc, Graciël Kersten MSc, Daphne Janssen MSc