Intro
Het mbo vervult een belangrijke maatschappelijke functie. Om het mbo verder te versterken heeft de regering besloten om fors te investeren in de kwaliteit van het mbo en daarover met samenwerkende partners afspraken te maken in de Werkagenda MBO 2023-20271 en het Stagepact MBO 2023-20271 met als doel op een groot aantal punten de kwaliteit van het mbo verder te verbeteren. De Werkagenda heeft drie prioriteiten: bevorderen kansengelijkheid, verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en onderwijs voor de toekomst: kwaliteit, onderzoek en innovatie. De monitoring bestaat uit drie deelonderzoeken en een synthese. In het syntheserapport vatten we de belangrijkste uitkomsten uit de drie deelonderzoeken en wordt met aanvullende analyses een beeld geschetst van de gehele sector en over het geheel van doelstellingen van de Werkagenda en het Stagepact.
Opzet onderzoek
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van secundaire data, zoals DUO onderwijsregistraties en de JOB-Monitor. Hiermee zijn de ontwikkelingen over de afgestemde indicatoren binnen de mbo-sector en per instelling in kaart gebracht. Daarnaast zijn gegevens vanuit mbo-instellingen onderzocht via een analyse op jaarverslagen, kwaliteitsplannen en voortgangsrapportages.
Belangrijkste conclusies
Brede vooruitgang, beperkte versnelling
Op 17 van de 23 indicatoren is verbetering zichtbaar. De sector ligt op 10 indicatoren op koers richting 2027. Op 13 indicatoren is de voortgang onvoldoende of stagneert deze.
Studentenwelzijn springt eruit
Het aandeel studenten met een slechte mentale gezondheid is verder gedaald en ligt onder de streefwaarde voor 2027. Ook het gevoel van veiligheid op school laat een positieve ontwikkeling zien.
Voortijdig schoolverlaten daalt weer
Voor het eerst in jaren daalt het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters. Een belangrijke doorbraak, al is het doel van maximaal 18.000 VSV’ers in 2027 nog niet in zicht.
Stage blijft kwetsbaar punt
Studenten zijn duidelijk minder tevreden over de stagebegeleiding door school dan door leerbedrijven. Niettemin is hun tevredenheid over de stagebegeleiding door school wel gestegen. Het beoogde minimum van drie contactmomenten wordt vaak niet gehaald. Stagediscriminatie blijft hardnekkig. Er zijn toegankelijke meldpunten ingericht en er is de mogelijkheid van stagematching. De resultaten van dergelijke maatregelen moeten nog blijken.
Werkdruk en ontwikkelmogelijkheden verbeteren licht
Werkdruk en ontwikkelmogelijkheden verbeteren licht, maar het aandeel docenten dat hier positiever over oordeelt groeit langzaam en verschilt sterk tussen mbo-instellingen.
Maatschappelijke opgaven en basisvaardigheden
De instroom in opleidingen voor maatschappelijke opgaven groeit nog niet structureel. Bij basisvaardigheden, met name Nederlands, blijven resultaten achter ondanks brede inzet en hoge ambities.
Tussenbalans
De inzet op de doelstellingen, de samenwerking en kennisdeling geven reden om de ingezette, vooralsnog beperkte vooruitgang te beschouwen als een eerste stap. Op enkele doelstellingen wordt al goede vooruitgang geboekt. Op die punten is het zaak de goede energie vast te houden richting de streefwaarden van 2027. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat op bepaalde punten intensivering nodig is om de doelstellingen te behalen. Het mbo werkt hard en breed aan verbetering. De basis ligt er, maar de komende jaren vragen om meer focus, scherpere keuzes en versnelling, juist op de hardnekkige dossiers.
Auteurs: drs. Ton Eimers, drs. Bianca Leest