In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voerde KBA Nijmegen een verkenning uit naar de mogelijke afschaffing van de toelaatbaarheidsverklaring (TLV) voor het praktijkonderwijs. Aanleiding hiervoor was de wens om te onderzoeken of de huidige systematiek nog passend is, mede gezien signalen over administratieve lasten, bureaucratie en de uitzonderingspositie van leerlingen.
Uit het onderzoek blijkt dat de huidige TLV-procedure in de praktijk sterk regionaal verschilt. Hoewel de wettelijke kaders helder zijn, ervaren scholen en samenwerkingsverbanden de procedure regelmatig als administratief belastend, onder andere door dubbele registraties, formele toetsvereisten en tijdsdruk. In een deel van de samenwerkingsverbanden is de procedure vooral een marginale toetsing. Tegelijkertijd blijkt dat de TLV in andere regio’s wel een belangrijke inhoudelijke rol speelt in de zorgvuldige plaatsing van leerlingen.
Daarnaast laat het onderzoek zien dat de doelgroep van het praktijkonderwijs verandert. Scholen signaleren onder meer een toename van zij-instroom vanuit vmbo en ISK, grotere diversiteit in ondersteuningsbehoeften, meer leerlingen op het grensvlak van praktijkonderwijs, vmbo en vso en toenemende sociaal-emotionele en gedragsproblematiek.
In de verkenning zijn twee hoofdrichtingen uitgewerkt:
1. behoud en modernisering van de huidige TLV-systematiek;
2. afschaffing van de TLV op termijn, mits de positionering en toegankelijkheid van het praktijkonderwijs voldoende geborgd blijven.
Een tussenoplossing, waarin de TLV blijft bestaan maar door de pro-school wordt afgegeven, is niet haalbaar. Dat stuit op praktische, juridische en principiële bezwaren.
KBA Nijmegen adviseert om op korte termijn in te zetten op vereenvoudiging van de huidige procedure en vermindering van administratieve lasten, terwijl tegelijkertijd wordt toegewerkt naar een toekomstbestendige inrichting van de toelating tot het praktijkonderwijs zonder TLV. Daarbij staat centraal dat leerlingen die het best tot hun recht komen in het praktijkonderwijs ook daadwerkelijk toegang houden tot het praktijkonderwijs.
De belangrijkste redenen voor het advies om de TLV op termijn af te schaffen zijn:
– de ‘emancipatie’ van het praktijkonderwijs waarbij onder andere steeds meer leerlingen een entreediploma halen op de pro-school en een substantieel succesvol doorstroomt naar het mbo;
– de context van passend onderwijs, waarmee het accent is verschoven van wat de leerling heeft (zijn of haar handicap) naar wat de leerling nodig heeft;
– de veranderende praktijk van toepassing van de criteria voor praktijkonderwijs, waarbij het aantal leerlingen dat niet of niet geheel binnen de criteria past lijkt toe te nemen.
Auteurs: Rita Kennis MSc, Britt Visser MSc, Kelly Beurskens MSc