WerkplekLeren is een interventie waarbij leraren met behulp van competentiegerelateerde werkopdrachten worden getraind in het toepassen van belangrijke leerstrategieën (CED-Groep, z.d.). Via deze toepassingen wordt inhoudelijke kennis over didactische vaardigheden overgedragen aan de leraren en kan de kennis direct op de werkplek worden geoefend en ingezet. Het doel is het versterken van het didactisch handelen van leraren. De procesevaluatie richtte zich zowel op de vraag in hoeverre WerkplekLeren bijdraagt aan verbetering van het lesgeven, als op de manier waarop de interventie in de praktijk werd uitgevoerd en ervaren door leraren, leerlingen en interne begeleiders (assessoren/projectleiders).
De effectevaluatie laat zien dat deelnemende en niet-deelnemende leraren bij de start vergelijkbaar waren in hun didactische vaardigheden en competentiebeleving. Aan het eind van het traject rapporteerden deelnemers in de ruwe scores (zonder correctie) een hogere toepassing van bouwstenen en een sterker competentiegevoel. Na correctie voor beginscores werd een statistisch significant verschil gevonden voor de competentiebeleving, ten gunste van de deelnemende leraren; voor de toepassing van de bouwstenen werd geen significant effect gevonden. De resultaten laten zien dat WerkplekLeren heeft geleid tot een statistisch significant positief effect op de competentiebeleving van leraren, terwijl geen significant effect is gevonden op de toepassing van de didactische bouwstenen. Deze bevindingen vragen om een voorzichtige interpretatie vanwege de kleine steekproef en uitval tussen de metingen. Opvallend was dat ook niet-deelnemende leraren vooruitgang rapporteerden, wat kan duiden op een spill-over-effect binnen de scholen.
De procesevaluatie bevestigt en verrijkt dit beeld. In de focusgroepen en MIDI geven leraren aan dat WerkplekLeren hun bewustzijn van goede didactiek versterkt en bijdraagt aan hun professionele groei. Leraren, assessoren en projectleiders waarderen vooral de praktijkrelevantie, de observaties en de samenwerking met collega’s. De observaties, zowel collegiaal als extern, worden ervaren als leerzaam en motiverend, en geven gerichte feedback waarmee leraren bewuster en meer gestructureerd les kunnen geven. Tegelijkertijd werd het traject vaak als intensief ervaren, mede door de tijdsdruk en het gebruik van het online leersysteem Bardo. Onduidelijkheid bij de start en onvoldoende ondersteuning door management of een assessor vormden belangrijke knelpunten. Leerlingen gaven in de focusgroepen aan in welke mate zij in het huidige lesgeven van hun leraren verschillende didactische bouwstenen herkennen, zoals duidelijke en gestructureerde uitleg, het gebruik van voorbeelden, actief verwerken van leerstof en ondersteuning bij moeilijke opdrachten. Tussen scholen en tussen bouwstenen werden hierbij duidelijke verschillen ervaren.
Alles bij elkaar laat de effect- en procesevaluatie zien dat WerkplekLeren bijdraagt aan bewustwording en reflectie op didactisch handelen en dat leraren het doorleren wordt ervaren als ondersteunend voor hun professionele ontwikkeling. De interventie draagt bij aan professionele dialoog en teamleren, mits randvoorwaarden zoals tijd, duidelijke planning, een praktijkgerichte trainer en ondersteuning door de schoolleiding aanwezig zijn. De duurzame toepassing vraagt om grotendeels dezelfde randvoorwaarden, namelijk: tijd, duidelijke communicatie en planning, een praktijkgerichte trainer en stevige inbedding in de schoolcontext. Twee van de drie deelnemende scholen hebben besloten WerkplekLeren zelfstandig voort te zetten. Voor de praktijk betekent dit dat de interventie perspectief biedt voor verdere professionalisering, mits zorgvuldig geïmplementeerd.
Dit onderzoek is samen met Praktikon uitgevoerd. Het rapport is hieronder te downloaden.
Auteurs: dr. Loes van Druten